วิธีทำ
- ขยี้ข้าวเย็นด้วยปลายนิ้วเปียกให้เม็ดแยกออกจากกัน ข้าวที่จับเป็นก้อนจะนึ่งไม่ผัด ถ้าข้าวแห้งให้พรมน้ำหนึ่งช้อนชาแล้วคลุก
- ตั้งกระทะให้ร้อนจัดจนมีควันบาง ๆ ใส่น้ำมันและหมุนกระทะ ใส่กระเทียมและต้นหอมขาว ผัดสิบวินาที
- ใส่โปรตีนผัดให้สุกพอดี — กุ้งใช้เก้าสิบวินาที ไก่หรือหมูสองนาที กวาดไปอยู่ข้างหนึ่งของกระทะ
- ตอกไข่ลงในที่ว่างของกระทะ ปล่อยให้เซ็ตสิบห้าวินาที แล้วตีและคนพอเข้ากัน ดึงโปรตีนกลับมาผสม
- เทข้าวลงไป คลุกและกดให้ติดกระทะสามสิบวินาทีต่อครั้ง แล้วพลิกซ้ำ ต้องการให้เม็ดข้าวบางเม็ดเริ่มเป็นสีน้ำตาลและมีกลิ่นรมควัน — กลิ่นกระทะที่หาได้ยาก
- ปรุงด้วยน้ำปลา ซีอิ๊ว น้ำตาล และพริกไทยขาว คลุกให้สีสม่ำเสมอ ปิดไฟ ใส่ต้นหอมเขียว เสิร์ฟกับแตงกวา มะนาวซีก และพริกน้ำปลาเล็กน้อยข้าง ๆ
บริบททางวัฒนธรรม
ข้าวผัดเป็นอาหารเช้า กลางวัน และมื้อเย็นเคลียร์ตู้เย็น — เมนูที่กินกันทุกวันที่สุดในไทย แตงกวาข้าง ๆ ไม่ใช่ของตกแต่ง แต่เป็นตัวล้างปาก พริกน้ำปลา (น้ำปลาผสมพริกซอยและมะนาว) ขาดไม่ได้ คนไทยปรุงรสที่โต๊ะทุกคำเพื่อให้ตรงกับลิ้นตัวเอง พริกไทยขาวไม่ใช่พริกไทยดำ คือเครื่องหมายของครัวไทย-จีนที่ถูกต้อง พริกไทยดำเป็นเวอร์ชันสำหรับฝรั่ง
