Paraan ng Pagluluto
- Sa lusong na luwad o kahoy (ang malalim, makitid na uri — hindi ang maliit para sa pasta), bayuhin ang bawang at sili nang maikli gamit ang halo hanggang sa magasgas lamang. Ang gusto mo ay ang mga katas, hindi puré.
- Idagdag ang palm sugar, patis, at katas ng kalamansi. Bayuhin at haluin gamit ang halo at kutsara hanggang matunaw ang asukal sa makapal, maasim-matamis na sirap sa ilalim.
- Idagdag ang tuyong hipon, mani, sitaw, at kamatis. Bayuhin nang magaan ang sitaw upang masira ang mga hibla at madurog ang mga kamatis upang lumabas ang katas. Huwag durugin nang husto.
- Idagdag ang hinimay na papaya sa dalawang batch. Bayuhing magaan ng isang kamay habang nag-fold at nag-lift gamit ang kutsara sa kabilang kamay — ang ritmo ay tap, fold, tap, fold. Panatilihing buo ang mga hibla.
- Tikman mula sa sirap sa ilalim. Dapat unang tumama ang maasim, tapos maalat, tapos matamis, na may init na unti-unting nag-aabot. Ayusin ng dagdag na kalamansi, patis, o palm sugar.
- Itambak nang mataas sa plato, kayurin ang bawat patak ng sirap sa ibabaw, at ihain agad kasama ng malagkit na kanin at hilaw na hiwa ng repolyo. Nawawalan ng karakter ang som tam sa loob ng isang oras.
Konteksto sa Kultura
Ang som tam ay may dose-dosenang panrehiyong bersyon — som tam pu (na may hilaw na inasnan na alimango), som tam pla ra (na may pinatuyong fermented na isda, ang Isan original), som tam korat, som tam sua. Ang Thai version na ibinebenta sa Bangkok at sa ibang bansa ay ang pinakamalumanay: mas maraming mani, mas maraming asukal, walang fermented fish. I-order ito ng 'phet noi' para sa hindi gaanong anghang o 'phet mak' para magpawis sa damit. Ang ritmo ng lusong ay ang soundtrack ng palengke ng Thai.
